Op 28 maart 2026 organiseerde Nieuw Sociaal Contract in Amersfoort de ‘Dag van de Regio’s’. Tijdens deze politieke vormingsdag kwamen vertegenwoordigers van de provinciale afdelingen bijeen om vooruit te kijken naar de verdere ontwikkeling van de partij in de regio. Het Wetenschappelijk Bureau NSC leverde met twee presentaties een bijdrage aan deze discussie.
Directeur Jos van Ginneken ging in op de mogelijkheden voor NSC om deel te nemen aan de Provinciale Statenverkiezingen van maart 2027. Daarbij presenteerde hij bouwstenen voor provinciale verkiezingsprogramma’s gebundeld in het rapport ‘Handreiking Programma Provinciale Statenverkiezingen 2027’. Centraal hierin staat het uitgangspunt dat de provincie meer moet zijn dan een uitvoeringsloket van het Rijk. Provinciale politiek moet gaan over zeggenschap over de eigen leefomgeving: over woningbouw, bereikbaarheid, natuur, energie, economie, cultuur en voorzieningen.
Het rapport laat voldoende ruimte voor regionale verschillen. Provinciale groepen kennen hun eigen provincie immers het beste. De voorstellen zijn daarom niet bedoeld als opdracht, maar meer als bouwsteen en inspiratie om het gedachtegoed van NSC te vertalen naar de specifieke vraagstukken van iedere provincie. Goed bestuur, bestaanszekerheid en zeggenschap krijgen zo een concrete regionale invulling.
Redacteur Jeroen Zandberg keek in zijn presentatie naar de verkiezingsresultaten. Zijn analyse liet zien dat de spectaculaire uitslag van 2023 van twintig zetels voortkwam uit een brede en weinig ideologische kiezerscoalitie. Veel NSC-kiezers woonden buiten de Randstad, hadden een mbo- of hbo-achtergrond en behoorden tot de middenklasse. Zij deelden vaak een gevoel van maatschappelijke achterstelling en wantrouwen tegenover instituties, maar kozen daarbij niet voor radicale of antidemocratische oplossingen. NSC bood in 2023 een alternatief voor kiezers die bestuurlijke verandering, bestaanszekerheid en herstel van de rechtsstaat zochten.
De verkiezingen van 2025 en de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 laten echter zien hoe kwetsbaar die positie was. Een groot deel van de achterban vertrok weer naar middenpartijen als CDA, D66 en VVD. Bovendien bleek er nauwelijks een zelfstandig, lokaal verankerd NSC-electoraat te bestaan. Het ontbreken van sterke lokale netwerken en een kandidatenbasis speelde daarbij ook een belangrijke rol.
Hierin ligt ook een verbinding tussen beide presentaties. Wie opnieuw een succesvolle politieke beweging wil opbouwen, moet niet alleen in Den Haag zichtbaar zijn. De verkiezingsanalyse laat zien dat NSC juist potentie had onder mensen buiten de Randstad die zich onvoldoende gehoord voelen. De provinciale politiek biedt daarmee een uitgelezen kans om van onderop via lokale en regionale gemeenschappen en rond herkenbare thema’s die het dagelijks leven van inwoners direct raken, de partij weer in het centrum van de politiek te krijgen.
