Vanaf de oprichting van het Wetenschappelijk Bureau NSC zetten wij ons in voor een pensioenstelsel dat niet alleen financieel houdbaar is, maar bovenal recht doet aan de mensen die hun hele leven premie hebben betaald. Een goed pensioen is immers meer dan een bedrag op papier. Het moet ouderen ook daadwerkelijk in staat stellen hun levensstandaard te behouden. Koopkrachtbehoud is daarom geen bijkomstigheid, maar de kern van een eerlijk pensioen.
Juist vanuit die overtuiging vormt het pensioenbeleid al sinds onze eerste onderzoeksprojecten een belangrijk speerpunt van het Wetenschappelijk Bureau NSC. In samenwerking met actuarissen, hoogleraren, pensioenjuristen en beleidsmakers hebben wij de afgelopen anderhalf jaar gewerkt aan concrete voorstellen om de Wet toekomst pensioenen (Wtp) te verbeteren. Daarbij stond steeds dezelfde vraag centraal: hoe zorgen we ervoor dat Nederlanders ook in de toekomst kunnen rekenen op een koopkrachtig pensioen?
Koopkracht als uitgangspunt
Het eerste grote pensioenonderzoek van Confident B.V. in opdracht van het Wetenschappelijk Bureau NSC richtte zich op de vraag hoe de nieuwe pensioenwet beter kan bijdragen aan het behoud van koopkracht. Hoewel de Wet toekomst pensioenen als belangrijke doelstelling heeft om pensioenen sneller mee te laten groeien met de economie, blijkt uit de praktijk en uit verschillende analyses dat dit lang niet altijd vanzelfsprekend gebeurt.
Samen met Actuarieel Adviesbureau Confident B.V. onderzocht actuaris Henk Bets verschillende mogelijkheden om de nieuwe pensioenwet zodanig aan te passen dat inflatie beter kan worden opgevangen. Daarbij werd de zogenoemde koopkrachtgerichte variant uitgewerkt, waarbij de solidariteitsreserve niet uitsluitend wordt ingezet voor onverwachte schokken, maar structureel kan bijdragen aan het beschermen van de koopkracht van gepensioneerden.
De analyses lieten zien dat deze variant in een groot deel van de economische scenario’s beter presteert dan zowel het ‘’oude’’ Financieel Toetsingskader (FTK) als de standaarduitwerking van de Wet toekomst pensioenen. Vooral in economisch minder gunstige omstandigheden biedt deze benadering een stabielere pensioenontwikkeling en een aanzienlijk betere bescherming tegen langdurig koopkrachtverlies.
Daarnaast pleitte het rapport voor een versoepeling van de indexatieregels binnen het FTK, een aanpassing van de wettelijke regels rondom de solidariteitsreserve en aanvullend onderzoek naar verdere mogelijkheden om koopkracht structureel beter te beschermen. Daarmee leverde het rapport niet alleen kritiek op de huidige wetgeving, maar vooral uitvoerbare oplossingen.
De WB-NSC Pensioentour
Goed pensioenbeleid ontstaat niet uitsluitend achter een bureau. Daarom organiseerde het Wetenschappelijk Bureau NSC in 2026 een landelijke pensioentour waarin onderzoekers, bestuurders, pensioenexperts en geïnteresseerden met elkaar in gesprek gingen over de toekomst van het Nederlandse pensioenstelsel.
Amersfoort: meer koopkracht voor alle pensioenen
De eerste bijeenkomst vond plaats in Amersfoort, waar actuaris Henk Bets zijn onderzoek presenteerde naar de mogelijkheden om ook pensioenfondsen die niet overstappen naar het nieuwe pensioenstelsel meer ruimte te geven voor indexatie.
Zijn analyse maakte duidelijk dat de huidige FTK-regels veel strenger zijn dan noodzakelijk om financiële stabiliteit te waarborgen. Door de indexatieregels te moderniseren kunnen pensioenfondsen eerder indexeren zonder dat hierdoor onverantwoorde risico’s ontstaan voor jongere deelnemers. Daarmee kan ook voor deelnemers die niet invaren een belangrijke stap worden gezet richting behoud van koopkracht.
Deze bijeenkomst liet zien dat de discussie over koopkracht niet uitsluitend betrekking heeft op de nieuwe pensioenwet. Ook binnen het bestaande stelsel zijn verbeteringen mogelijk die direct merkbaar zijn voor honderdduizenden gepensioneerden.
Eindhoven: onze pensioenen beschermen in Europa
Tijdens de tweede bijeenkomst in Eindhoven stond de Europese dimensie centraal. NSC-Europarlementariër Dirk Gotink sprak over zijn inzet om de Nederlandse pensioenfondsen ook binnen de Europese Unie goed te beschermen.
Pensioenbeleid wordt steeds sterker beïnvloed door Europese regelgeving. Dat biedt kansen, maar vraagt tegelijkertijd om een actieve Nederlandse inzet om ervoor te zorgen dat Europese regels aansluiten bij de sterke punten van ons pensioenstelsel. Tijdens deze bijeenkomst werd uitgebreid stilgestaan bij de wijze waarop Nederland invloed kan uitoefenen op toekomstige Europese regelgeving, zodat deelnemers ook op de lange termijn kunnen blijven rekenen op een stabiel en betrouwbaar pensioen.
Den Haag: Europese regels als kans voor deelnemers
De pensioentour werd afgesloten in Den Haag met de presentatie van hoogleraar Hans van Meerten. Zijn rapport liet zien dat Europese pensioenwetgeving niet uitsluitend een bron van extra regelgeving hoeft te zijn, maar juist kan bijdragen aan een eerlijker en transparanter pensioenstelsel.
Van Meerten pleit ervoor om Europese regels rondom goed bestuur, deelnemersbescherming en transparantie niet langer defensief te benaderen, maar juist actief te benutten. Volgens zijn analyse bieden de nieuwe IORP-richtlijn en het Europese PEPP-stelsel mogelijkheden om deelnemers meer inzicht, betere rechtsbescherming en sterkere eigendomsrechten te geven.
Het rapport bevat daarvoor een groot aantal concrete aanbevelingen. Zo wordt gepleit voor onafhankelijk bestuur van pensioenfondsen, objectieve benchmarks voor beleggingsprestaties, een uniform Europees pensioenoverzicht, een expliciete zorgplicht richting deelnemers en een steviger verankering van pensioenrechten als eigendomsrecht. Daarmee laat het onderzoek zien dat Europese regelgeving juist kan bijdragen aan een begrijpelijker, transparanter en eerlijker pensioenstelsel.
Van onderzoek naar parlementaire praktijk
Voor het Wetenschappelijk Bureau NSC eindigt onderzoek niet bij publicatie. Wetenschappelijke inzichten moeten hun weg vinden naar het publieke debat en uiteindelijk naar beter beleid.
Daarom werken wij sinds begin 2026 goed samen met de Tweede Kamerfractie van 50PLUS en in het bijzonder met Tweede Kamerlid Corrie van Brenk. Vanuit onze onderzoeken leveren wij inhoudelijke ondersteuning bij parlementaire werkzaamheden, waarbij de koopkracht van gepensioneerden steeds centraal staat.
Samen met Actuarieel Adviesbureau Confident B.V. stelden wij onder meer een uitgebreide vragennotitie op naar aanleiding van de Kamerbrief over de analyse van additionele koopkrachtinstrumenten. Daarin werden fundamentele vragen gesteld over de wijze waarop De Nederlandsche Bank de verschillende koopkrachtvarianten heeft beoordeeld. Zo vroegen wij onder andere waarom is gekozen voor theoretische uitgangspunten die afwijken van de praktijk bij pensioenfondsen, waarom de oorspronkelijke doelstelling van koopkrachtbehoud niet zwaarder heeft meegewogen in de beoordeling en waarom aanvullend onderzoek naar verbeteringen wordt doorgeschoven naar de evaluatie van de Wet toekomst pensioenen in 2028, terwijl vrijwel alle fondsen dan al zijn ingevaren.
Ook vroegen wij aandacht voor de vraag of de huidige wettelijke inrichting van de solidariteitsreserve pensioenfondsen niet juist belemmert om ervaring op te doen met koopkrachtgerichte varianten. Wanneer experimenteren onmogelijk is, wordt het immers lastig om de meerwaarde van alternatieve oplossingen in de praktijk aan te tonen. Daarnaast wezen wij erop dat de Wet toekomst pensioenen juist is ingevoerd met de belofte deelnemers sneller uitzicht te geven op koopkrachtbehoud en vroegen wij waarom nieuwe instrumenten die dat doel dichterbij brengen pas na afronding van de volledige pensioentransitie worden onderzocht.
De beantwoording door de minister laat zien dat het kabinet vooralsnog vasthoudt aan de huidige koers. De minister erkent dat verdere evaluatie van aanvullende koopkrachtinstrumenten pas plaatsvindt in het kader van de wettelijke evaluatie van de Wet toekomst pensioenen. Daarmee blijven veel inhoudelijke vragen over de gehanteerde aannames, de beoordeling van alternatieve varianten en de mogelijkheden om koopkracht eerder beter te beschermen vooralsnog onbeantwoord. Het onderstreept dat de discussie over een koopkrachtiger pensioen nog lang niet is afgerond.
Een blijvende opdracht
De Nederlandse pensioenen behoorden tot de beste ter wereld. Dat is een groot goed dat moet worden beschermd. Tegelijkertijd mag een goed pensioenstelsel nooit af zijn. Wanneer nieuwe inzichten laten zien dat pensioenen beter kunnen worden beschermd tegen inflatie, dat deelnemers meer duidelijkheid kunnen krijgen over hun rechten of dat Europese regelgeving kan bijdragen aan beter bestuur en meer transparantie, verdient het serieuze aandacht om die mogelijkheden ook daadwerkelijk te benutten.
Het Wetenschappelijk Bureau NSC zal zich daarom blijven inzetten voor een pensioenstelsel waarin koopkracht en goed bestuur leidend zijn. Want een goed pensioen is geen theoretisch model. Het is de zekerheid dat mensen na een leven lang werken kunnen blijven rekenen op een waardevast inkomen. Daar blijven wij ons voor inzetten.
