Boekrecensie – De Negen Levens van Dilan Yesilgöz door Alies Pegtel
Over de machtsmachine van de VVD
In de huidige ‘mediacratie’ is de grens tussen het landsbestuur en lifestyle-marketing vervaagd. Tijdens talkshows en op sociale media verliezen duiders zich in de kleur van een jurk of de choreografie van een triomfdans op tafel tijdens de uitslagen. Die ontwikkeling heeft enkele jaren geduurd en vraagt om een bestuursrechtelijke analyse in plaats van enkel een media-wetenschappelijke blik. De biografie De negen levens van Dilan Yeşilgöz geschreven door journalist en historica Alies Pegtel (2026) moet dan ook niet gelezen worden als een persoonlijk portret van één politica, maar als een machtsanalyse van de organisatie en instituten die daarachter schuil gaan. Het boek onthult de machinaties achter de opkomst van Yeşilgöz binnen de VVD. De rode draad is daarbij dat in het verhaal van de partij de institutionele integriteit van de rechtsstaat systematisch ondergeschikt is gemaakt aan de marketingmachine.
Pegtels relaas fungeert als een deconstructie van een politiek fenomeen dat gedijt bij gratie van ondoorzichtige netwerken en een marketingstrategie die de werkelijkheid naar haar hand zet. Achter de gelikte reclamecampagne gaat een wereld schuil waarin democratische transparantie het steevast aflegt tegen het belang van ‘’de beeldvorming’’.
De uitholling van politieke inhoud
Onder Yeşilgöz is politieke communicatie verworden tot een doel op zich, waarbij de inhoud slechts fungeert als decorstuk. Deze uitholling begon onder de regie van spindoctor Kees Berghuis, die vanaf 2015 de voorlichtingsmachine uitbouwde tot een instituut dat de macht beschermd door beeldvorming boven koers te stellen. De institutionele ernst van deze ontwikkeling blijkt uit de rol van Berghuis als “zeldzame pendelaar” tussen politiek en media; zijn overstap naar WNL – een omroep met een Raad van Toezicht vol VVD-coryfeeën zoals Loek Hermans – illustreert de problematische verstrengeling die de onafhankelijke journalistiek van binnenuit uitholt.
De minachting voor de feitelijke werkelijkheid ten gunste van het ‘imago’ komt nergens duidelijker naar voren dan in de censuurpogingen rond Pegtels eerdere werk over Haya van Someren. Het feit dat VVD-hoofdbestuurslid Marianne Schuurmans-Wijdeven eiste de biografie te zuiveren van een NSB-familieverleden omdat dit “slecht voor de beeldvorming” zou zijn, bewijst dat de partij historische waarheid opoffert aan marketingwaarde. Deze cultuur van “hyperpolitiek”, gevoed door coaches als Bas Mouton, heeft geleid tot cynische storytelling-technieken. De transformatie van een ‘plastic wegwerptas’ (NRC, 2014) naar een ‘Louis Vuitton-erfstuk’ (Pauw, 2016) is geen onschuldige anekdote, maar een bewuste emotionele manipulatie van de kiezer.
Het resultaat is wat Jort Kelder treffend omschrijft als een gebrek aan inhoudelijk fundament: Yeşilgöz fungeert als een “wandelende Instagram-post”. Dit bleek pijnlijk tijdens het Douwe Bob-incident op 29 juni 2025, waarbij zij in haar eigen woorden ‘uit de heup schoot’ op X met beschuldigingen van Jodenhaat zonder wederhoor of feitenonderzoek. Dergelijke impulsieve mediapolitiek dient slechts het korte-termijn succes van het merk, maar beschadigt het ambtelijke en politieke decorum onherstelbaar.
Netwerkcorruptie en de marktwaarde van toegang tot de macht
De biografie legt bloot hoe ‘netwerkcorruptie’ een sluipend gif is geworden binnen onze democratie. Zoals Willeke Slingerland (2018) definieert, gaat het hier niet om platte omkoping, maar om het structureel bevoordelen van insiders via informele, vaak onzichtbare relaties. Het WB-NSC-Rapport over partijfinanciering wijst erop dat businessclubs en ondernemersnetwerken fungeren als een parallel circuit waar politieke macht simpelweg te koop is.
Het fondsenwervende diner op landgoed Groenevecht van vastgoedmagnaat Cor van Zadelhoff is hiervan het ultieme symbool. Voor €10.000 per persoon kregen vermogende insiders toegang tot de partijtop, terwijl zij een menu van ‘kip, patat en appelmoes’ nuttigden. De opbrengst van €750.000 bevestigt de analyse van André Krouwel: “Hier wordt toegang naar de macht gekocht.” Dit creëert een democratisch deficit waarbij de gewone kiezer wordt buitengesloten. De informele “exclusieve clubjes partijbonzen”, waaronder Ben Verwaayen en Mark Rutte, bepalen de koers op basis van focusgroepen en private belangen, ver weg van de publieke verantwoording in de Tweede Kamer.
Amerikaanse toestanden in de Nederlandse politiek
De uitholling van onze democratische standaarden bereikte een dieptepunt tijdens de verkiezingen van 29 oktober 2025. De opkomst van Political Action Committees (PACs) zoals ‘Stem voor Stabiliteit’ en ‘Voor Ons Nederland’ (VON) markeert de meest openlijke poging van vermogende private actoren om de verkiezingsuitslag te sturen.
De betrokkenheid van oud-VVD’ers zoals Klaas Dijkhoff en voormalig digitaal-strateeg Mark Thiessen bij VON, gesteund door financiers zoals Frank van Gool, wijst op een systeem van ‘beleidssubsidie’. Hierbij bieden externe denktanks kant-en-klare voorstellen aan, zoals die buiten elk wettelijk toezicht om de wetgevende agenda kapen. Wanneer private entiteiten de pen van de wetgever vasthouden, wordt het principe van democratische gelijkwaardigheid bij het grofvuil gezet. Dit is geen ‘vrijheid van meningsuiting’, maar de Amerikanisering van onze politiek, waarbij kapitaal de stem van het volk overstemt.
Een pleidooi voor democratische weerbaarheid
De biografie van Pegtel is het definitieve bewijsstuk dat Nederland zijn naïviteit over corruptie en de uitholling van de rechtsstaat moet laten varen. De ondoorzichtigheid rond de troon van het ‘merk Dilan’ is onverenigbaar met de eisen van een transparante democratie.
De democratie is geen marktplaats en politiek leiderschap is geen Instagram-campagne. Als wij niet nu de weerbaarheid van onze instituties verankeren in wetgeving, riskeren we dat de democratische rechtsstaat definitief bezwijkt onder het gewicht van marketing en marktwaarde.
