Na vier jaar oorlog is het tijd om stil te staan en te reflecteren: gaat het nog een beetje?
Sinds Vladimir Poetin op televisie aankondigde dat hij een ‘speciale militaire operatie’ zou beginnen in Oekraïne, een land dat hij beschuldigde van neofascistisch beleid, is de wereld ingrijpend veranderd.
In die vier jaar is er veel gebeurd. Miljoenen Oekraïners sloegen op de vlucht, tienduizenden mensen kwamen om het leven, en nog altijd lijkt een einde aan het conflict ver weg.
Europa is alerter dan ooit. In gezamenlijk verband zijn honderden sancties tegen Rusland ingesteld. De handel is grotendeels stilgevallen, Nederland en andere Europese landen hebben zich losgemaakt van Russisch gas, en het besef is doorgedrongen van wat Oost-Europese landen al jarenlang bleven herhalen: Rusland vormt een structurele bedreiging voor de westerse democratie. In de westerse wereld heerste helaas nog het idee dat Rusland onder Vladimir Poetin democratischer kon worden, of in ieder geval dat onze handel beschermd zou blijven.
Wat is er dan over? Het grootste land ter wereld is grotendeels geïsoleerd geraakt van Europa, maar speelt nog steeds een rol op het wereldtoneel. Landen als India en China, en recent ook de Verenigde Staten, hebben posities ingenomen waar Europa ooit invloed had.
Ondanks dat het dagelijks leven niet meer is zoals vóór de oorlog voor de gewone Rus, wist Rusland een diepe economische depressie vooralsnog te voorkomen. Tegelijkertijd is iedere vorm van binnenlands protest hard neergeslagen. Dat werd pijnlijk zichtbaar met de dood van oppositieleider Aleksej Navalny twee jaar geleden. Recent onderzoek, waaraan ook Nederlandse partijen meewerkten, wijst erop dat hij door het Russische regime is vergiftigd.
En dat alles terwijl Oekraïne nog iedere dag wordt aangevallen. In steden als Kyiv is het luchtalarm inmiddels een vertrouwd geluid geworden, bijna even herkenbaar als fluitende vogels in het park. Dit is meer dan een militair conflict. Het is een humanitaire ramp die niemand ontziet. Hele generaties groeien op met schuilkelders als klaslokalen en explosies als achtergrondgeluid. Het trauma dat nu wordt opgebouwd, zal nog decennialang doorwerken in het leven van miljoenen Oekraïners, als een nachtmerrie waar je niet uit wakker kan worden.
Hoe kun je je voorstellen dat je land systematisch wordt verwoest? Dat alles wat vertrouwd is, je straat, je school, je ziekenhuis, zelfs de speeltuin waar je vroeger in speelde, in puin ligt? Dat het energienet doelbewust wordt aangevallen, waardoor gezinnen in de al koude Oekraïense winters zonder verwarming, zonder licht, soms zelfs zonder water komen te zitten? Oorlog gaat hier niet alleen over territorium, maar over het breken van een samenleving.
Desondanks laat deze oorlog heel duidelijk zien dat Oekraïne weerbaar is. Op de straten van Kyiv hoor je tegenwoordig op de bankjes vaak dezelfde mop: “Rusland en NAVO woedden een oorlog in Oekraïne. Sindsdien zijn 70,000 Russische soldaten overleden, vrijwel het hele arsenaal van Rusland is opgeblazen en dat terwijl het Russische leger al op vrijwel alles tekorten heeft. En de NAVO? De NAVO is er nog niet eens.”
Na 4 lange jaren is het niet raar dat zoveel mensen zich toch op een zekere manier verslagen voelen. Nog voordat Rusland binnenviel werd er gezegd dat Rusland nooit Oekraïne zou binnenvallen, er werd gesproken over dat het land economisch zo slecht ervoor zou staan dat binnen 3 maanden alles plat zou liggen, er werd zelfs gesproken over dat het protest in Rusland intern zou groeien en het volk in revolutie ging. Niks ervan is waar gekomen. Na alle theorieën die we hebben, blijft enkel nog een waarheid over. Een harde waarheid die soms moeilijk is om aan te kijken. Dit conflict bleek geen kwestie van dagen of weken. Het werd geen korte beslissende confrontatie maar een uitputtingsslag die inmiddels al 4 jaar duurt.
Juist daarom is het van belang dat wij in Nederland niet wegkijken. De strijd van Oekraïne gaat niet alleen over fysieke grenzen op een kaart hertekenen, maar over vrijheid en ons niet laten intimideren door een dictatoriaal regime, waarden die wij in Nederland delen. Het is dan ook niet gek dat in de afscheidsspeech van minister-president Dick Schoof hij het belang van blijvende steun aan Oekraïne benadrukte.
Solidariteit is geen tijdelijke emotie maar een principiële keuze. Nederland moet wat er ook gebeurt achter Oekraïne blijven staan. Niet voor politiek gewin, niet uit sentiment, niet uit tijdelijke solidariteit, maar uit overtuiging van wat juist is. Daarom blijven wij het zeggen: Slava Ukraini
